ALES'e sıfırdan nasıl çalışılır?

ALES'e hiç bilmeden başlamak korkutucu görünür: 100 soru, 150 dakika, iki ayrı test. Ama sınavın yapısı her yıl şaşırtıcı ölçüde aynıdır. Neyin kaç soru getirdiğini bilen biri, sıfırdan başlasa bile çalışma zamanını doğru yere harcar. Bu rehber, son 11 ALES'teki 1100 sorunun konu dağılımına dayanarak bunu adım adım anlatıyor.

1. Önce sınavı tanı

• İki test: 50 soruluk Sözel ve 50 soruluk Sayısal. Süre ikisi için toplam 150 dakika; hangisinden başlayacağın sana kalmış.
• Net: Dört yanlış bir doğruyu götürür. Emin olmadığın soruyu boş bırakmak çoğu zaman daha iyidir.
• Puan türleri: Sözel, Sayısal ve Eşit Ağırlık. Başvuracağın program hangi puan türünü istiyorsa ağırlığın o teste kayar; ama diğer test de puanına katkı yapar, sıfır bırakılmamalı.

2. Puanı getiren yer: paragraf

Sözel testteki soruların yaklaşık %72'si paragraf temellidir: ana düşünce, çıkarım, cümle sıralama, akışı bozan cümle, uzun metin. Yani Sözel'in çoğu "bir metni doğru okumak" becerisine dayanır ve bu beceri her gün çalışınca gelişir. Sıfırdan başlıyorsan ilk iş, her gün 20–25 paragraf çözmeyi alışkanlık hâline getirmektir. İlk haftalarda süre tutma; doğru düşünme yolunu otur. Üçüncü haftadan sonra süreye geç: 20 paragraf, 25 dakika.

Başlangıç sırası: ana düşünce → yardımcı düşünce ve çıkarım → cümle sıralama → uzun metin.

3. Sayısal'da sıfırdan: önce temel, sonra mantık

Sayısal testin en büyük tek konusu sayısal mantıktır (sınav başına ortalama 11 soru). Bu sorular ileri matematik istemez; kuralı okuyup uygulamayı ister. Ama temel işlemlerde hız yoksa sayısal mantık da yavaş gider. Bu yüzden sıra şöyle olmalı:

1. Temel işlemler ve sayılar (ilk 2 hafta): kesir, üslü, köklü sayılar, basamak, tek-çift. Kolay puandır; sınavın ilk soruları buradan gelir.
2. Denklem ve problemler: sayı-kesir, yaş, yüzde, oran-orantı. Problemlerin hepsi "metni denkleme çevirmek" becerisidir.
3. Sayısal mantık ve grafik-tablo: kural tanımlı bloklar, tablo okuma.
4. Geometri en sona: sınav başına ~6 soru getirir ama öğrenmesi uzundur. Zamanın azsa temel kuralları (iç açılar, Pisagor, alan) öğren, gerisini bırak.

4. Günlük düzen

Günde 3 saat, sıfırdan başlayan biri için 3–4 ayda sınava hazır olmaya yeter. Önerilen bölünüş:

• 45 dk paragraf (her gün, istisnasız)
• 60 dk haftanın sözel konusu: önce dersi oku, sonra yalnız o tipte soru çöz
• 60 dk haftanın sayısal konusu
• 15 dk hata defteri: bugün yanlış yaptığın her sorunun nedenini tek cümleyle yaz ("'kesinlikle' sözcüğünü atladım", "yüzdeyi yanlış tabana uyguladım")

5. Deneme ne zaman başlar?

İlk tam denemeyi konu çalışmasının ortasında çöz (4 aylık planda 8. hafta civarı); amaç puan değil, süreyi görmek. Son 3–4 haftada her hafta 2–3 deneme çöz ve her birinin ertesi günü yanlışları konulara göre say. En çok yanlış çıkan iki konu, o haftanın tekrar konusu olur. Çıkmış soruları ÖSYM'nin sitesinden ücretsiz çözebilirsin; en gerçekçi deneme onlardır.

6. Ne kadar sürede hazırlanılır?

Sınava kalan süreye göre hazır planlar: 1 aylık, 2 aylık, 3 aylık ve 4 aylık. Sıfırdan başlıyorsan ve zamanın varsa 3–4 aylık planı seç.

Sık yapılan hatalar

• Paragrafı "zaten Türkçe biliyorum" diye ertelemek. Paragraf soruları dikkat ve yöntem ister; her gün çalışılmadan oturmaz.
• Geometriye ilk haftalarda gömülmek. Az soru getiren ve zaman alan konuya erken başlamak, kolay puanları kaçırtır.
• Yalnızca soru çözüp yanlışlara bakmamak. Net, yanlışın nedenini bulunca artar.
• Sınav saatinde hiç deneme çözmemek. Son haftalarda denemeleri sınav saatinde (10.15) çöz.