ALES mini deneme 3: 14 soru, 21 dakika
Kampın 3. haftasının sayısal ve sözel soruları süreli bir mini deneme olarak. ALES'teki gibi önce sayısal, sonra sözel test.
Nasıl çözülür?
- 14 soru, 21 dakika (ALES'te soru başına düşen süre kadar). 4 yanlış 1 doğruyu götürür; hiç fikrin olmayan soruyu boş bırak.
- Başla'ya dokununca süre işlemeye başlar. Bir seçeneğe dokunarak işaretle; aynı seçeneğe yeniden dokunursan işaret kalkar.
- Sayfayı kapatsan da cevapların ve kalan süren bu tarayıcıda saklanır. Süre dolunca deneme kendiliğinden biter.
- Bitirince sayısal ve sözel netini, konulara göre sonucunu ve her sorunun çözümünü görürsün.
Sayısal test (1–7. sorular)
1.
3(x − 2) + 5 = 2x + 7 denkleminin çözümü kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap C.
3(x−2) + 5 = 2x + 7
3x − 6 + 5 = 2x + 7
3x − 1 = 2x + 7
3x − 2x = 7 + 1
x = 8 → C
İpucu: Parantezi dağıttıktan sonra bilinmeyenleri bir tarafa, sayıları öbür tarafa topla; işlem sırasını karıştırma.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Denklemler ve denklem sistemleri
2.
|2x − 3| = 7 denklemini sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
|2x−3|=7 iki durum verir:
2x−3=7 → 2x=10 → x=5
2x−3=−7 → 2x=−4 → x=−2
Toplam: 5 + (−2) = 3 → D
Tuzak: Yalnızca pozitif durumu çözüp x=5 ile durmak eksik sonuç verir; mutlak değer denklemlerinde iki durum da yazılmalı.
İpucu: |ifade| = a (a>0) denkleminde ifade = a veya ifade = −a iki ayrı denklem kurulur, ikisi de çözülmeli.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Eşitsizlik, mutlak değer, işaret analizi
3.
3x − 5 ≤ 2x + 4 eşitsizliğini sağlayan en büyük tam sayı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap E.
3x − 5 ≤ 2x + 4
3x − 2x ≤ 4 + 5
x ≤ 9
En büyük tam sayı 9 → E
İpucu: Eşitsizlikte bilinmeyenleri bir tarafa toplarken işaret değişmez, çünkü x'in katsayısını negatif yapan bir çarpma/bölme yapılmadı.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Eşitsizlik, mutlak değer, işaret analizi
4.
(x − 3)(x + 2) çarpımının negatif olduğu tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
(x−3)(x+2) çarpımı, çarpanlardan biri pozitif diğeri negatifken negatiftir. x−3=0 için x=3, x+2=0 için x=−2 kökleri arasında (x, −2 ile 3 arasında) çarpım negatiftir.
Bu aralıktaki tam sayılar: −1, 0, 1, 2
Toplamları: −1+0+1+2 = 2 → A
İpucu: İki çarpanlı ifadelerde işaret analizi için kökleri sayı doğrusuna yerleştir, aralarındaki aralıkta işaretin ne olduğunu kontrol et.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Eşitsizlik, mutlak değer, işaret analizi
5.
|3x − 6| ≤ 9 eşitsizliğini sağlayan tam sayıların en büyüğü ile en küçüğünün toplamı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
|3x−6|≤9 ifadesi −9≤3x−6≤9 anlamına gelir.
−9≤3x−6 → 3x≥−3 → x≥−1
3x−6≤9 → 3x≤15 → x≤5
Yani −1≤x≤5. Bu aralıktaki en küçük tam sayı −1, en büyük tam sayı 5.
Toplam: −1+5 = 4 → B
İpucu: |ifade|≤a (a>0) eşitsizliği −a≤ifade≤a çift yönlü eşitsizliğe dönüştürülerek çözülür.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Eşitsizlik, mutlak değer, işaret analizi
6.
|x − 4| + |x + 1| = 7 denklemini sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap C.
|x−4|+|x+1| ifadesi x'in 4 ve −1 noktalarına uzaklıkları toplamıdır.
x≥4 için: (x−4)+(x+1)=2x−3=7 → x=5 (x≥4 sağlanır)
x≤−1 için: (4−x)+(−x−1)=3−2x=7 → x=−2 (x≤−1 sağlanır)
x, −1 ile 4 arasındayken: (4−x)+(x+1)=5, hiçbir zaman 7 olamaz, çözüm yok.
Çözümler x=5 ve x=−2; toplam 5+(−2)=3 → C
Tuzak: Yalnızca bir bölgeyi çözüp tek kök bulmak eksik sonuç verir; üç bölge de kontrol edilmeli.
İpucu: |x−a|+|x−b| ifadeleri, sayı doğrusunda a ve b noktalarına göre üç bölgeye ayrılarak çözülür.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Eşitsizlik, mutlak değer, işaret analizi
7.
2(x + 3) − 4 = 3(x − 1) + 5 denkleminin çözümü kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
2(x+3) − 4 = 3(x−1) + 5
2x + 6 − 4 = 3x − 3 + 5
2x + 2 = 3x + 2
2x − 3x = 2 − 2
−x = 0 → x = 0 → D
Haftanın dersi: Denklem sorularında parantezleri dikkatlice dağıt, benzer terimleri bir tarafa topla; sonucun 0 çıkması da geçerli bir çözümdür, işlemi tekrar kontrol et.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Denklemler ve denklem sistemleri
Sözel test (8–14. sorular)
8.
Bazı kütüphaneler sessizliği yalnızca bir kural değil, bir hizmet olarak tasarlar. Örneğin bir halk kütüphanesinde okuma salonlarının duvarları ses yutucu panellerle kaplanmış, kapılara özel fitiller takılmıştır; bu sayede dışarıdan gelen trafik gürültüsü neredeyse hiç duyulmaz. Böyle bir mekânda okurun dikkati sayfadan başka hiçbir şeye kaymaz.
Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
Parça önce genel bir yargı verir: sessizlik bir hizmet olarak tasarlanır. Ardından 'Örneğin' sözcüğüyle bu yargıyı somut bir örnekle destekler: ses yutucu paneller, özel fitiller. Bu, örnek vermedir.
Karşılaştırma için iki farklı şeyin kıyaslanması gerekir, parçada tek bir kütüphane anlatılır. Tanık gösterme bir uzman sözü gerektirir, parçada alıntı yok. Benzetme 'gibi' bağlacıyla kurulan bir eşleştirmedir, burada yok. Sayısal veri için rakam ya da oran gerekir, parçada hiç sayı geçmez.
İpucu: 'Örneğin, mesela, söz gelimi' sözcükleri gördüğünde düşünceyi geliştirme yolu genellikle örnek vermedir.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
9.
İklim modelleri, gelecekteki sıcaklık artışını kesin bir sayıyla değil, bir aralıkla ifade eder. Bunun nedeni, modellerin insan davranışındaki değişkenleri -örneğin hangi ülkenin ne kadar emisyon azaltacağını- tam olarak öngörememesidir. Bilim insanları bu belirsizliği bir kusur olarak değil, farklı gelecek senaryolarının bir arada sunulması olarak değerlendirir. Yine de aralığın alt ve üst sınırı arasındaki fark, atılacak adımların önemini azaltmaz; aksine hangi senaryonun gerçekleşeceğinin bugünkü tercihlere bağlı olduğunu gösterir.
Yazarın bu parçadaki tutumu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
Parça, iklim modellerinin neden aralık verdiğini nedenleriyle açıklar ve bunu bir kusur değil, farklı senaryoların bir arada sunulması olarak değerlendirir; hiçbir yerde kesin bir yargıya varılmaz. Bu, nesnel ve temkinli bir tutumdur.
İyimser ve kaygısız çeldiricisi güçlüdür çünkü yazar belirsizliği kusur saymaz; ama son cümle 'önemini azaltmaz' diyerek konuyu ciddiye aldığını gösterir, kaygısızlık değildir.
Kararsız-umutsuz ve karamsar-suçlayıcı parçanın tonuna uymayan olumsuz abartılardır; kayıtsız-ilgisiz ise parçanın ayrıntılı açıklama çabasıyla çelişir.
İpucu: Yazar tutumu sorularında parçanın son cümlesine bak; çoğu zaman yazarın asıl duruşu orada netleşir.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
10.
Bir tablonun restorasyonunda kullanılan boya, özgün pigmentle birebir aynı olsa bile ışığa farklı tepki verebilir. Bu yüzden restoratörler çoğu zaman özgün rengin biraz altında kalan bir tonu tercih eder. Onlara göre "az, çoktan iyidir"; çünkü fazla parlak ya da fazla doygun bir müdahale, izleyicinin gözünü özgün yüzeyden çok, yapılan onarıma çeker.
Bu parçada tırnak içinde verilen "az, çoktan iyidir" sözüyle asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap C.
Sözün geçtiği cümlenin devamı gerekçeyi verir: fazla parlak/doygun müdahale gözü onarıma çeker. Demek ki 'az' ifadesi, boya miktarını değil, müdahalenin göze batmama derecesini anlatır. C bunu doğru karşılar: ölçülü müdahale özgün yüzeyi öne çıkarır.
B tuzak: 'az' sözcüğünü gerçekten miktar/maliyet olarak okur ama parçanın konusu maliyet değil, görsel etkidir. A hız, D pigmentin değeri, E eser sayısı; hiçbiri sözün bağlamıyla ilgili değildir.
İpucu: Tırnak içindeki söz genelde mecazidir; sözcüğü birebir anlamıyla okuyan şıklar (B'deki gibi) çoğu zaman çeldiricidir.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
11.
Bir araştırmada, ders sırasında not alan öğrenciler iki gruba ayrılmış: bir grup elle, diğer grup dizüstü bilgisayarla not tutmuş. Klavyeyle yazanlar konuşmacının söylediklerini neredeyse birebir yazabildiği için daha uzun notlar çıkarmış; ama kavramları kendi cümleleriyle açıklama sorularında elle not alan öğrenciler daha başarılı olmuş. Çünkü elle yazarken öğrenci duyduğunu özetlemek zorunda kalıyor; bu da bilgiyi daha derin işlemesini sağlıyor.
Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
Parça, elle not alan grup ile klavyeyle not alan grubu her yönüyle (not uzunluğu, sınav başarısı, nedeni) karşı karşıya koyar. Bu, karşılaştırma yoluyla düşünceyi geliştirmedir.
Tanımlama bir kavramın ne olduğunu açıklamayı, benzetme 'gibi' ile kurulan bir eşleştirmeyi, tanık gösterme bir uzman alıntısını gerektirir; parçada bunların hiçbiri yok. Sayısal veri için rakam ya da oran gerekir, parçada 'iki grup' dışında sayı geçmez.
İpucu: Parçada iki durum ya da iki grup birbirine karşı konumlandırılıp farkları anlatılıyorsa, kullanılan yol karşılaştırmadır.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
12.
Kahve, üç yüzyıl önce yalnızca birkaç limanda alınıp satılan yerel bir üründen, bugün dünyanın en çok ticareti yapılan tarım ürünlerinden birine dönüştü. Bu dönüşüm üretici ülkelere döviz girdisi sağlarken, fiyatların büyük ölçüde uluslararası borsalarda belirlenmesi küçük çiftçiyi hava koşulları kadar borsa dalgalanmalarına karşı da kırılgan bırakıyor. Sertifikalı tarım programları bu kırılganlığı bir ölçüde azaltsa da, çiftçinin eline geçen payın toplam satış fiyatına oranı hâlâ düşük. Kahvenin küreselleşmesi, dolayısıyla, hem bir fırsat hem de yeni bir bağımlılık biçimi olarak okunabilir.
Yazarın bu parçadaki tutumu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap E.
Parça boyunca hem olumlu (döviz girdisi) hem olumsuz (kırılganlık, düşük pay) yönler art arda verilir ve son cümle bunu özetler: 'hem bir fırsat hem de yeni bir bağımlılık biçimi'. Bu, dengeli bir tutumdur; E bunu karşılar.
A parçayı tek yönlü olumsuza çeker, oysa döviz girdisi de anılır. B ters yönde tek yönlü. C, parçadaki 'bir ölçüde azaltsa da' ifadesiyle çelişir; sorunun tamamen çözüldüğü söylenmez. D parçanın ana savıyla (borsa dalgalanmaları çiftçiyi kırılgan bırakır) doğrudan çelişir.
İpucu: 'Hem...hem de' bağlacı çoğu zaman yazarın dengeli, çok yönlü bir tutum sergilediğinin işaretidir; tek taraflı şıklara zor sorularda daha dikkatli yaklaş.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
13.
Antik Yunan tiyatrolarının yarım daire biçimindeki oturma sıraları, yalnızca görüşü değil sesi de gözetecek şekilde tasarlanmıştı. Sahne gerisindeki taş duvarlar sesi seyirciye doğru yansıtıyor, basamaklı oturma düzeni ise sesin geriye gittikçe dağılmasını önlüyordu. Mimarlar bu sayede hoparlörsüz bir çağda "sesin görülebilir olduğu" bir mekân kurmuşlardı.
Bu parçada tırnak içinde verilen "sesin görülebilir olduğu" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
Parça, taş duvarların ve basamaklı oturmanın sesi nasıl yönlendirdiğini anlatır; bunlar görülebilen, hesaplanabilen mimari unsurlardır. 'Sesin görülebilir olduğu' sözü, sesin bu somut, hesaplanmış tasarımla yönetildiğini vurgular. A bunu doğru karşılar.
B, C, D, E sözün ilgisiz okumaları: görüş (B, D) ve ışık (E) parçanın konusu değil; el kol hareketi (C) parçada hiç geçmez.
İpucu: Tırnak içindeki soyut bir söz, genelde parçada anlatılan somut mekanizmanın özetidir; sözü bağlamdaki mekanizmaya bağla.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
14.
Reklamcılıkta tekrarın gücü uzun süredir tartışılır. Bir pazarlama profesörü, "bir marka adını art arda üç kez duyan tüketici, o markayı bir hafta sonra hatırlama olasılığını iki katına çıkarır" demektedir. Bu görüş, markaların reklamlarını neden sık sık tekrarladığını açıklar.
Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
Parça, bir pazarlama profesörünün sözünü doğrudan alıntılayarak düşünceyi destekler. Bir uzmanın görüşüne başvurmak tanık göstermedir.
Örnek verme somut bir olay/durum anlatır, burada alıntı var; karşılaştırma için iki şeyin kıyaslanması, benzetme için 'gibi' bağlacı, tanımlama için bir kavramın ne olduğunun açıklanması gerekir; parçada bunların hiçbiri yok.
Haftanın dersi: Düşünceyi geliştirme yolları sorularında parçada tırnak içinde bir uzman sözü ya da isim geçiyorsa yol genellikle tanık göstermedir; 'örneğin' geçiyorsa örnek verme, iki şey karşı karşıya konuyorsa karşılaştırmadır.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Anlatım biçimleri ve yazar tutumu
Sorular ALES Kampı'nın özgün sorularıdır (Telegram grubundaki Günün Sorusu); ÖSYM'nin ya da yayınevlerinin sorusu değildir. Bu denemenin konuları: Altı çizili sözün anlamı, Birinci dereceden denklem, Düşünceyi geliştirme yolları (karşılaştırma), Düşünceyi geliştirme yolları (tanık gösterme, tekrar), Düşünceyi geliştirme yolları (örnekleme), Eşitsizlik, Mutlak değer denklemi, Mutlak değer denklemi (karma), Mutlak değer eşitsizliği, Yazar tutumu, İşaret analizi. Bütün denemeler: ALES deneme
Son güncelleme: