ALES mini deneme 2: 14 soru, 21 dakika
Kampın 2. haftasının sayısal ve sözel soruları süreli bir mini deneme olarak. ALES'teki gibi önce sayısal, sonra sözel test.
Nasıl çözülür?
- 14 soru, 21 dakika (ALES'te soru başına düşen süre kadar). 4 yanlış 1 doğruyu götürür; hiç fikrin olmayan soruyu boş bırak.
- Başla'ya dokununca süre işlemeye başlar. Bir seçeneğe dokunarak işaretle; aynı seçeneğe yeniden dokunursan işaret kalkar.
- Sayfayı kapatsan da cevapların ve kalan süren bu tarayıcıda saklanır. Süre dolunca deneme kendiliğinden biter.
- Bitirince sayısal ve sözel netini, konulara göre sonucunu ve her sorunun çözümünü görürsün.
Sayısal test (1–7. sorular)
1.
2^5 · 2^3 / 2^4 işleminin sonucu kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
Aynı tabanlı üslü sayılarda çarpma üsleri toplar, bölme üsleri çıkarır.
2^5 · 2^3 = 2^(5+3) = 2^8
2^8 / 2^4 = 2^(8-4) = 2^4 = 16 → B
İpucu: Sonucu hesaplamadan önce üsleri birleştir, en sona sayıyı aç.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Üslü sayılar
2.
√18 + √50 − √8 ifadesinin sonucu kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
Her kökü en küçük kök çarpanına ayır: √18=√(9·2)=3√2, √50=√(25·2)=5√2, √8=√(4·2)=2√2.
3√2+5√2−2√2=(3+5−2)√2=6√2 → D
İpucu: Farklı görünen kökleri toplamadan/çıkarmadan önce mutlaka aynı kök içine indir; katsayılar üzerinde işlem yap.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Köklü sayılar
3.
37² − 33² işleminin sonucu kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
İki kare farkı özdeşliği: a²−b²=(a−b)(a+b).
37²−33² = (37−33)(37+33) = 4 · 70 = 280 → A
Tuzak: Kareleri tek tek hesaplayıp çıkarmak da doğru sonucu verir (1369−1089=280) ama zaman kaybettirir.
İpucu: Ardışık ya da yakın iki sayının karesi farkı istendiğinde doğrudan çarpanlarına ayır, kare almaktan kaçın.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma ve özdeşlikler
4.
a + b = 9 ve a·b = 14 olduğuna göre, a² + b² kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap C.
(a+b)² = a² + 2ab + b² → a² + b² = (a+b)² − 2ab
(a+b)² = 9² = 81, 2ab = 2·14 = 28
a² + b² = 81 − 28 = 53 → C
İpucu: a²+b² istenip a+b ile ab verildiğinde, doğrudan (a+b)²−2ab kalıbını kullan; a ve b'yi tek tek bulmaya gerek yok.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma ve özdeşlikler
5.
2^(n+2) − 2^n = 96 olduğuna göre n kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap E.
2^(n+2) − 2^n = 2^n·2² − 2^n = 2^n·(4−1) = 3·2^n
3·2^n = 96 → 2^n = 32 = 2^5 → n = 5 → E
Tuzak: 2^(n+2) − 2^n ifadesini 2² olarak sabitleyip direkt bölme yapmak yanlış sonuç verir; ortak çarpan parantezine almak gerekir.
İpucu: Üslü ifadelerde ortak üslü terimi parantezine al, sayısal katsayıyı ayrı işle.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Üslü sayılar
6.
x² + 6x + 5 = 0 denkleminin kökleri x1 ve x2 olduğuna göre x1² + x2² kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
x²+6x+5=0 denkleminde kök toplamı −b/a=−6, kök çarpımı c/a=5.
x1²+x2² = (x1+x2)² − 2x1x2 = (−6)² − 2·5 = 36 − 10 = 26 → B
Sağlama: Denklemin kökleri x=−1 ve x=−5'tir (çarpanlara ayır: (x+1)(x+5)=0). (−1)²+(−5)²=1+25=26 ✓
İpucu: Kök toplamı ve çarpımı formülünü bilmek, denklemi çözüp kökleri bulmaktan daha hızlıdır.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Çarpanlara ayırma ve özdeşlikler
7.
(3² + 4²)'nin karekökü ile 2·√9 toplamı kaçtır?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap E.
Önce parantez içini hesapla: 3²+4²=9+16=25, karekökü √25=5.
2·√9=2·3=6
Toplam: 5+6=11 → E
Haftanın dersi: Üslü ve köklü işlemlerde önce sayıları küçük kök çarpanlarına ya da tam kareye indir, sonra topla/çıkar; kökü açmadan işlem yapma hatasına düşme.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Üslü sayılar
Sözel test (8–14. sorular)
8.
Bilim insanları, gece boyunca mavi ışığa maruz kalan kişilerin melatonin salgısının geciktiğini, gündüz ise güneş ışığına yeterince çıkmayan kişilerin uyku düzeninin bozulduğunu gözlemlemiştir. Bir araştırmada, akşamları ekran ışığına maruz kalan katılımcıların uykuya dalma süresinin ortalama kırk dakika uzadığı, buna karşılık akşamları ekranlardan uzak durup gündüz açık havada zaman geçirenlerin bu sürenin kısaldığı belirlenmiştir. Araştırmacılar, vücudun iç saatinin ışığa duyarlı olduğunu ve bu duyarlılığın hem gündüz hem gece etkili olduğunu vurgulamıştır.
Bu parçadan kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
Son cümle açık bir kesin çıkarım kaynağıdır: vücudun iç saati ışığa duyarlıdır ve bu duyarlılık hem gündüz hem gece geçerlidir. A bu bilgiyi doğrudan tekrar eder.
B en güçlü çeldirici: parçada hem gece ekranın hem gündüz güneşin etkisi anlatılır ama hangisinin daha etkili olduğu karşılaştırılmaz; bu nedenle B kesin çıkarılamaz.
C 'hiçbir zaman' ifadesiyle aşırı genelleme yapar, parçada böyle bir garanti yoktur. D 'yalnızca mavi ışıkla' diyerek başka ışık kaynaklarını dışlar, oysa parça bunu söylemez. E ise veriyi tersine çevirir: parçada uykuya dalma süresinin uzadığı, kısalmadığı; ayrıca 'herkes' abartısı da parçada yok.
İpucu: Kesin çıkarım sorularında 'hiç, yalnızca, herkes, en çok' gibi mutlaklaştıran ifadeler genellikle parçanın söylediğinden fazlasını iddia eder.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Boşluk doldurma ve kesin çıkarım (1–8)
9.
Bir ülkede enflasyon oranı hesaplanırken, hane halklarının satın aldığı yüzlerce ürünün fiyatındaki değişim, alışverişteki ağırlıklarına göre ortalamaya katılır. Bu sepetteki ürünlerden biri pahalanırken bir diğeri ucuzlayabilir; açıklanan oran, bu değişimlerin toplamının bir özetidir. Sepette ağırlığı yüksek bir ürünün fiyatı arttığında, genel oran da bundan daha çok etkilenir. Bu nedenle iki farklı ailenin harcama alışkanlığı, aynı enflasyon oranını çok farklı hissetmesine yol açabilir.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap C.
Parça dört şeyden söz eder: ürünlerin ağırlıklı ortalamaya katılması (A), yüksek ağırlıklı ürünün etkisinin fazla olması (B), fiyatların karışık yönde değişebilmesi (E) ve ailelerin oranı farklı hissetmesi (D). Bunların hepsi metinde açıkça var.
C ise parçada hiç geçmeyen bir konu: enflasyon oranının ne sıklıkla açıklandığı metinde belirtilmez.
İpucu: 'Değinilmemiştir' sorularında dört şık parçada -bazen farklı sözcüklerle- mutlaka geçer; geçmeyen tek şıkkı ele.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Yardımcı düşünce ve çıkarım
10.
Bir heykelin restorasyonunda kullanılan malzeme, aslına ne kadar sadık olursa olsun, zamanla farklı bir şekilde yaşlanır. Bu yüzden restore edilmiş bir yüzey, birkaç on yıl sonra çevresindeki özgün taştan rengiyle ayrışabilir. Restoratörler bu nedenle, müdahalelerini uzaktan fark edilmeyecek ama yakından incelendiğinde ayırt edilebilecek şekilde yapmayı tercih eder; böylece hem eserin bütünlüğü korunur hem de hangi kısmın özgün olduğu belirlenebilir kalır.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap E.
Parçanın son cümlesi açık bir kesin çıkarım kaynağı: restoratörler müdahaleyi, özgün kısımdan ayırt edilebilecek biçimde yapar. E bunu karşılar.
B en güçlü çeldirici: parça 'birkaç on yıl sonra ayrışabilir' der, yani olasılık; B ise 'mutlaka' ve 'her' ile bunu kesinliğe çevirir, kesin çıkarım değildir.
A parçanın ilk cümlesiyle çelişir, çünkü malzeme farklı yaşlanır denir. C ve D parçada geçmeyen, aşırı genellenmiş yargılardır.
İpucu: Parçada '-ebilir, olabilir' ile ifade edilen bir durumu, şıkta 'her zaman, mutlaka, hiçbir zaman' gibi kesinleştiren sözcüklerle görürsen, o şık genelde yanlıştır.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Boşluk doldurma ve kesin çıkarım (1–8)
11.
Tarihsel ticaret yollarının çoğu, en kısa mesafeyi değil, en güvenli ve su kaynağına en yakın hattı izlerdi. Bir kervanın çölde su bulamadan üç günden fazla yol alması neredeyse imkânsızdı; bu yüzden vahalar arasındaki mesafe, yolun biçimini dağlardan çok daha fazla belirlerdi. Böylece haritada dolambaçlı görünen bir yol, aslında kervancılar için en akılcı seçimdi.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle çıkarılabilir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap B.
Parçanın ikinci ve üçüncü cümlesi doğrudan bir karşılaştırma kurar: vahalar arası mesafe, yolun biçimini dağlardan çok daha fazla belirler. B bu karşılaştırmayı doğru aktarır.
C güçlü tuzak: parça 'üç günden fazla yol alması neredeyse imkânsızdı' der, yani eşik üç gündür; C bunu 'en fazla iki gün' diyerek çarpıtır.
A 'hiçbir' ile aşırı genelleme yapar, parça sadece vaha yakınlığının daha belirleyici olduğunu söyler, dağlık yolun hiç kullanılmadığını değil. D 'her zaman' ile kesinleştirir, parçada böyle bir genel kural yok. E parçada hiç geçmeyen bir konu.
İpucu: Karşılaştırma cümlelerinde ('...den daha fazla') sayıları ve nesneleri dikkatli eşleştir; küçük bir sayı ya da nesne değişikliği çeldiriciyi güçlü kılar.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Boşluk doldurma ve kesin çıkarım (1–8)
12.
Bir kişinin kararını yalnızca kendi tercihiyle mi yoksa geçmiş deneyimlerinin ve genetik yapısının birleşik etkisiyle mi verdiği, felsefede uzun süredir tartışılır. Bazı düşünürler, bir kararın nedenlerini tam olarak sıralayabilsek bile bu durumun kararı 'özgür olmaktan' çıkarmayacağını savunur; onlara göre özgürlük, nedensiz olmak değil, kişinin kendi değerleriyle tutarlı seçim yapabilmesidir. Diğerleri ise nedeni bilinen her kararın, aslında önceden belirlenmiş olduğunu, bu yüzden 'seçim' sözcüğünün yanıltıcı olduğunu ileri sürer. Bu iki görüş arasındaki fark, özgürlüğü nasıl tanımladığımızda gizlidir.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
Parça iki görüşü karşılaştırır ve son cümlede farkın kaynağını verir: özgürlüğün nasıl tanımlandığı. D bu sonucu doğru aktarır.
C en güçlü çeldirici: 'nedeni bilinen karar özgür değildir' yalnızca ikinci grubun savunduğu görüş; parça bunu genel bir gerçek olarak sunmaz, birinci grup tam tersini söyler. Bir görüşü parçanın geneli gibi sunmak kesin çıkarım hatasıdır.
A ve B parçada karşılaştırılmayan ya da sayısal olarak belirtilmeyen bilgiler uydurur ('daha güçlü', 'çoğunluk'). E ise parçada hiç geçmeyen, üstelik 'hiç etkilenmemiştir' ile abartan bir yargı.
İpucu: Bir tartışma parçasında taraflardan birinin görüşünü, metnin kendi kesin yargısıymış gibi sunan şıklara dikkat et; bu ALES'te sık kullanılan bir tuzaktır.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Boşluk doldurma ve kesin çıkarım (1–8)
13.
Bir gölün su seviyesindeki yıllık değişim, yalnızca yağış miktarına değil, çevresindeki tarım arazilerinin sulama ihtiyacına da bağlıdır. Kurak geçen bir yılda hem yağış azalır hem de tarım sulaması için gölden çekilen su miktarı artar; bu da seviyedeki düşüşü ikiye katlayabilir. Bu nedenle göl seviyesi ölçümleri tek başına yağış verisiyle açıklanamaz.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap A.
Parça üç şeyden söz eder: seviyenin yalnızca yağışla açıklanamayacağı (B), kurak yılda sulama için çekilen suyun artabileceği (C) ve bunun seviyeyi ikiye katlayarak düşürebileceği (D, E). Bunların hepsi metinde var.
A ise parçada hiç geçmeyen bir konu: göldeki canlı türlerinin etkilenmesi metinde anılmaz.
İpucu: Kısa metinlerde 'değinilmemiştir' sorusu genelde konudan görünüşte uzaklaşmayan ama metinde gerçekten yer almayan bir şık içerir; her şıkkı metindeki cümlelerle tek tek eşleştir.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Yardımcı düşünce ve çıkarım
14.
Bir çalışmada, akıllı telefon bildirimlerini tamamen kapatan katılımcıların, bildirimleri açık bırakanlara göre bir görevi kesintisiz tamamlama sürelerinin belirgin biçimde kısaldığı görülmüştür. İlginç olan, telefonu sessize almanın tek başına yeterli olmamasıdır: ekranın görünür bir yerde durması bile, bildirim gelmese dahi dikkati zaman zaman telefona çekmektedir. Araştırmacılar, dikkat dağılmasının yalnızca sesle değil, cihazın görünürlüğüyle de ilişkili olduğu sonucuna varmıştır.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
Bu soruyu boş bıraktın.
Cevap D.
Parça açıkça 'sessize almanın tek başına yeterli olmadığını' söyler ve gerekçesini verir: ekranın görünür olması bile dikkati çeker. D bu yargıyı doğrudan karşılar.
B tam tersini iddia eder; parça dikkat dağılmasının sesle sınırlı olmadığını, görünürlükle de ilgili olduğunu söyler. A 'hiçbiri' ile abartır, parça yalnızca sürenin kısaldığını söyler, tamamlanamadığını değil. C karşılaştırma parçada yok. E ise 'bildirim kapatma' ile 'telefonu tamamen kapatma'yı karıştırır.
Haftanın dersi: Kesin çıkarım sorularında şıkkı parçanın cümlesiyle birebir eşleştir; 'tek başına yeterli değil' ile 'hiç etkisi yok' ya da 'tek neden' gibi ifadeler birbirinin yerine geçmez. Abartan ('hiç, herkes, tek') sözcükler genelde yanlış şıkkı işaret eder.
Sorunun sayfası · Konu anlatımı: Boşluk doldurma ve kesin çıkarım (1–8)
Sorular ALES Kampı'nın özgün sorularıdır (Telegram grubundaki Günün Sorusu); ÖSYM'nin ya da yayınevlerinin sorusu değildir. Bu denemenin konuları: Köklü sayılar, Çarpanlara ayırma (iki kare farkı), Çıkarım (değinilmemiştir), Çıkarım (kesin çıkarım), Çıkarım (kesin çıkarım, tekrar), Çıkarım (kesin çıkarım, zor), Özdeşlikler (tam kare), Üslü denklemler, Üslü sayılar, Üslü ve köklü sayılar, İkinci dereceden denklem kökleri (özdeşlik). Bütün denemeler: ALES deneme · Mini deneme 3
Son güncelleme: